گزارش برنامه بازدید از کاخ موزه سعد آباد تهران

در ساعت 7:45 دقیقه صبح روز جمعه مورخه 12/12/90 با 15 دقیقه تاخیر که به دلیل تاخیر چند تن از همسفران بود با یک دستگاه مینی بوس هیوندا به همراه 18 نفر، از مبدا ما که میدان هفت تیر بود، عازم کاخ سعد آباد شدیم.
طبق برنامه کمی پیش از ساعت 9 صبح به درب زعفرانیه کاخ رسیده و قصد ورود به کاخ را داشتیم که متاسفانه بر خلاف هماهنگی هایی که در طی چند روز گذشته با مسئولین کاخ در مورد نحوه و شرایط بازدید از مجموعه را داشتیم با درب بسته ی مجموعه به دلیل برگزاری انتخابات در ورودی درب زعفرانیه شده و مجبور شدیم برای بازدید از مجموعه از درب شمالی مجموعه( درب دربند) وارد مجموعه سعد آباد شویم.
مجموعه سعدآباد، در مساحتی حدود 110 هکتار واقع شده‌است. این مجموعه دارای جنگل طبیعی، چشمه سارها، قنات ها، باغستان‌ها، گلخانه‌ها و خیابان‌های پوشیده از درخت و گل است. رودخانه جعفر آباد، از وسط محوطه کاخ می‌گذرد. این مجموعه، از شمال با کوه‌های البرز، از مشرق با گلابدره، از مغرب با ولنجک و از جنوب با تجریش همسایگی دارد.
مجموعه سعدآباد، چهار دوران تاریخی قاجاریه، پهلوی اول و پهلوی دوم و پس از انقلاب، را شامل می‌شود. این مجموعه، در دوران قاجار، محل استقرار و سکونت تابستانی شاهان این سلسله بوده است. پس از کودتای ۱۲۹۹ و الحاق باغ‌ها و خانه‌های گوناگون، در وسعتی تازه، به اقامتگاه تابستانی رضاخان اختصاص یافته و کاخ‌ها و کوشک هایی به مناسبت و ضرورت‌های گوناگون در جایجای این پهنهٔ برتافته از درختان چنار و سپیدار و سرو، با فاصله‌ای نسبت به بناهای بازمانده از دوران قاجار، سربرآورده، که طی سالیان به هیجده کاخ کوچک و بزرگ، و تعدادی تاسیسات دیگر، رسیده است. قدیمی‌ترین کاخ این مجموعه، کاخ (کوشک) احمدشاهی بوده است، که در دوران اوایل سلطنت او، ساخت آن به پایان رسیده است. جدیدترین کاخ این مجموعه، کاخ لیلا پهلوی، کاخ تابستانی کوچکترین دختر محمدرضا پهلوی بوده است.
با توجه به وسعت سایت و ناکافی بودن یک بازدید یکروزه برای بازدید از مجموعه، تنها امکان بازدید از برخی موزه ها و کاخ ها موجود بود که طبق برنامه سمت موزه استاد فرشچیان رهسپار شدیم.
این موزه که در بخش مرکزی مجموعه سعد آباد قرار دارد و متعلق به دوره قاجار است. ساختمان موزه در گذشته محل سکونت رضا شاه و همسر چهارمش ملکه عصمت بوده، که در دوران محمدرضا پهلوی، برادر شاه و سپس سرآشپز مخصوص او، در آنجا سکونت داشتند و بعدها نیز، به انبار تبدیل شد. این بنا، پس از بازسازی و مرمت در تاریخ ۲۶ مهر سال ۱۳۸۰ خورشیدی با عنوان موزه مینیاتور استاد فرشچیان، افتتاح گردید. این موزه شامل ۵ سالن، و بیش ۷۰ اثر نفیس از این هنرمند برجسته می‌باشد و بسیار مورد توجه دوستان همسفر ما واقع گردید.
در مرحله بعدی بازدید عازم کاخ شهرام ( موزه نظامی) شدیم. این موزه، در بخش مرکزی مجموعه سعد آباد قرار دارد. این ساختمان با زیر بنایی حدود سه هزار متر مربع، در دو طبقه و یک زیر زمین، به دستور رضا شاه، در سال ۱۳۱۴ خورشیدی، برای همسر دومش تاج الملوک ساخته شد. بنای فوق طی سال‌های ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۲ خورشیدی، توسط واحد مهندسی مجموعه سعد آباد، بازسازی و به شهرام، پسر بزرگ اشرف پهلوی اهدا شد، و به کاخ شهرام معروف گشت. پس از پیروزی انقلاب ایران، ساختمان مذکور، به موزه نظامی تبدیل شد. مجموعه فوق در سال ۱۳۰۲ خورشیدی، به موزه دانشکده افسری منتقل شده بود، که پس از انقلاب، بخشی از آن مجموعه، به موزه فعلی انتقال یافت. ساختمان موزه، در سال ۱۳۶۰ خورشیدی، توسط ارتش جمهوری اسلامی ایران بازسازی و در تاریخ ۳۱ شهریور سال ۱۳۶۲ خورشیدی، با نام موزه نظامی افتتاح گردید.
پس از طی زمانی حدودا نیم ساعته در درون مجموعه و همچنین بازدید از اثار اطراف مجموعه به سمت موزه برادران امیدوار حرکت کردیم.
این موزه، در بخش شمال غربی مجموعه سعد آباد، واقع شده و ساختمان آن، متعلق به دوران قاجار است. این موزه، شامل ۴ اتاق با نمای آجری قرمز رنگ و گچ بری‌های زیبا می‌باشد، که کالسکه خانه و استراحتگاه سورچی‌ها بوده است. این ساختمان، در سال ۱۳۸۱ بازسازی و در مهر ماه ۱۳۸۲، در هفته جهانگردی، به نام اولین جهانگردان ایرانی معاصر، افتتاح گردید. برادران امیدوار، پس از سه سال مطالعه، در سال ۱۳۳۳، با مبلغی در حدود ۹۰ دلار، از زادگاه خود، سفرشان را آغاز کردند.
پس از بادید از این موزه رهسپار کاخ سبز که یکی از زیباترین کاخ های مجموعه می باشد شدیم. این کاخ، در ابتدا به صورت ساختمانی نیمه تمام بود که به شخصی به نام علیخان تعلق داشت و تپه ای که ساختمان روی آن واقع شده بود، به همین نام معروف بود. رضا شاه، پس از اینکه ساختمان واقع بر این تپه را از علیخان خریداری کرد، کاخ کنونی را بنا نهاد و کار ساخت و تکمیل آن از زمان وزارت جنگی او، تا اوایل سلطنتش (سالهای ۱۳۰۱ تا ۱۳۰۷ خورشیدی) به طول انجامید. سرانجام، این کاخ با تلاش هنرمندان و معماران ایرانی، پس از هفت سال کار، در دو طبقه (زیر زمین و همکف) بنا گردید. رضا شاه از طبقه همکف به عنوان محل زندگی و دفتر کار خود، و از زیر زمین به عنوان انباری استفاده می‌کرد. این کاخ، به دلیل استفاده از سنگ‌های سبز کمیاب معدن خمسه زنجان، در نمای خارجی آن، به قصر سنگی نیز معروف است. ملات سنگ ها، از جنس سرب است و مانع شکستن آنها در اثر انقباض و انبساط می‌شود. درب اصلی کاخ، از سمت شمال غربی به سمت رشته کوه‌های مرتفع البرز گشوده می‌شود. سر در و ستون‌های ورودی کاخ، نیز از جنس سنگ مرمر خراسان، و ترکیب و تلفیقی از نقوش و موتیف‌های هنر ایرانی و اروپایی است. با بازسازی و مرمت کاخ، قصر سنگی به کاخ شهوند، معروف گردید و پس از انقلاب ایران، به کاخ سبز تغییر نام داد. گچ‌بری‌ها و آیینه کاری‌های ظریف و زیبای درون کاخ، کار دست هنرمندان ایرانی ناشناس است. تذهیب دیوار ها، اثر استاد حسین بهزاد، و خاتم کاری ها، حاصل کار گروهی کارگاه استاد صنیع خاتم است. مساحت زیربنای کاخ، در دو طبقه، ۱۲۰۳ متر مربع می‌باشد و معمار آن، میرزا جعفر کاشی معروف به معمارباشی بوده است. یکی از زیباترین قسمت‌های این کاخ، تالار آیینه است. روی تمامی آیینه ها، با گل هایی از گچ تزئین شده و با قالی مشهد ۷۰ متری زیبایی، که اثر عبدالمحمد عمواغلی است، فرش شده است. در این تالار، یک دست مبل کوبلن دوز کار دست، مربوط به دوره قاجار قرار دارد. میز وسط تالار، کار کشور فرانسه و متعلق به قرن ۱۸ میلادی است. پرده‌ای نقره فام به چوب پرده‌ای منبت کاری شده، پنجره تالار را مزین کرده است. از ویژگی‌های این تالار، همخوانی نقش وسط فرش، با طرح سقف است. آیینه کاری‌های سقف با طرح قندیل، کار هنرمندان ایرانی است. از دیگر وسایل با ارزش این کاخ، می‌توان به مجسمه‌ها و مبل‌های دوره لویی شانزدهم، و نیز دو میز کنسول مربوط به دوره ناپلئون اشاره کرد.
در مرحله بعدی رهسپار موزه هنرهای زیبا شدیم که با متاسفانه و برخلاف هماهنگی های صورت گرفته با روابط عمومی مجموعه این موزه نیز به دلیل برگزاری انتخابات بسته بود. بنابراین به سمت درب خروجی حرکت کرده و در مسیر از موزه ظروف سلطنتی نیز بازدید نمودیم.
موزه ظروف، در شرق مجموعه فرهنگی – تاریخی سعدآباد قرار دارد. این بنا به مساحت 2600 مترمربع به دستور رضاشاه، توسط مهندس فرمانفرمائیان، با زیر بنای 1800 مترمربع طراحی و در دو طبقه بین سالهای 18 – 1315 ساخته شد. نمای خارجی ساختمان از سنگ تیشه ای بوده که در سال 1350 به دستور اشرف پهلوی بازسازی و توسعه یافت و پس از آن نما، با سنگ مرمرسفید پوشیده شد. این بنا پس از انقلاب اسلامی، در سال 1372 به عنوان موزه ظروف معرفی گردید و در اواخر سال 1374 به نهاد ریاست جمهوری تحویل داده شد. در سال 1384 مجدداً در اختیار سازمان میراث فرهنگی و گردشگری قرار گرفت . پس از انتقال اشیاء موزه صنایع دستی، در 30 دی 1385 به ساختمان فوق، این محل به موزه صنایع دستی اختصاص یافت.
از بهمن ماه 1388 مجددا چیدمانی از ظروف سلطنتی در بخشی از طبقه دوم این بنا صورت پذیرفت و از خرداد ماه 1389 با انتقال موزه صنایع دستی از این بنا به ساختمان دیگری در داخل مجموعه این موزه با نام موزه ظروف سلطنتی حیات دوباره خود را آغاز نموده .
در حال حاضر تعداد 503 قطعه ظروف واشیائ تزتینی در 5 سالن و دو طبقه به نمایش در آمده . ظروف مذکور به 4 دسته ظروف قاجار، پهلوی اول، پهلوی دوم و ظروف اهدایی در شرایط و مناسبتهای مختلف به محمد رضا، فرح و رضا پهلوی می باشند.
این موزه آخرین سایت مورد نظر ما در مجموعه بود که بعد از آن با توجه به بسته بودن رستوران ها و کافی شاپ های مجموعه و عدم امکان صرف ناهار در مجموعه سعد اباد در ساعت 14:30 دقیقه برای صرف ناهار از مجموعه خارج شدیم.
برای صرف ناهار به یکی از پارک های سطح شهر تهران( پارک گفت و گو) رفتیم و ناهار را میهمان خانواده کریمی نیا بودیم که با سالاد الویه و نوشیدنی از دوستان پذیرایی نمودند. در ساعت 16 پس از صرف ناهار رهسپار کرج شدیم و در راه سرکار خانم مهدی از همسفران با بستنی که شیرینی منزل جدیدشان بود پذیرایی نمودند.
در ساعت 17:30 به کرج و محل حرکت رسیده و از دوستان جدا شدیم.
هزینه برنامه:
هزینه این برنامه شامل هزینه حمل و نقل و ورودیه کاخ ها بود که با احتساب سهم گروه از هریک از دوستان مبلغ 8 هزار تومان دریافت شد.
همسفران ما در این برنامه:
آقایان و خانم ها هدایتی، شاه ابراهیمی احمدی، حسین پور، توافی، برغانی، کریمی نیا، جعفروند، مهدی، علیزاده و اصفهانی

سرپرست برنامه: میثم کریمی نیا

۲ دیدگاه

  1. مرسی که از فک کردن برای انشا گزارش نجاتم دادید 🙂

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند *

*

8 + 5 =

bigtheme